Matthijs Röling: ‘Joris’ (1966)
copyright: 2013 – Museum Stad Appingedam
Het meest verrassende portret op de tentoonstelling Groninger Kinderportretten is dat van het dienstmeisje van Ploegkunstenaar Johan Dijkstra, die we toch vooral van landschappen en stadsgezichten kennen. Jantje Vrijen heette ze en ze was veertien jaar toen ze in 1925 geschilderd werd. We zien haar een beetje bedremmeld staan te wachten tot meneer Dijkstra klaar is met zijn geschilder. Voor het eerst van huis weg, schort voor, aan het werk, zoals veel kinderen in die tijd, en dan blijkt meneer Dijkstra kunstschilder van beroep te zijn. ‘Wacht even, Jantje, zo stil blijven staan. Het kleed uitkloppen komt straks wel.’ En grote schrik achteraf als ze zichzelf terugziet als een partij woeste kleurvegen. Is zij dat?
Dat is nog eens wat anders dan waar de kleinzoon van Rein Pol mee bezig is. Niks vloer schrobben of de stoep vegen. Lekker lui languit op de bank turend in het beeldscherm van een iPad. Weg van de wereld. Dat opa hem zit te schilderen, heeft ‘ie al lang niet meer in de gaten.
Fotoportretten van kinderen hebben al gauw teveel glamour, het zijn momentopnamen, beelden van de buitenkant. Geschilderde portretten gaan veel meer de diepte in, het kind vereeuwigd als wonderlijk wezen met stemmingen die wij als volwassenen soms niet kunnen peilen. Dromerig, in zichzelf gekeerd, alert, uitbundig. Een aantal portretten op de tentoonstelling is niet helemaal ontstegen aan de foto waarnaar het geschilderd is. Daar dringt de mooie buitenkant van het kind zich nog teveel op. Een plaatje, meer niet. Mooie plaatjes, dat wel. Maar kinderen zijn altijd mooi van zichzelf. En ook zie je op de expositie duidelijk dat je als schilder over flink wat vakkenis moet beschikken om overtuigend een kind te kunnen schilderen.
Er hangen juweeltjes bij, zoals een sprankelend meisjesportret van Harry Meerveld of een verrassend mooi portret van een meisje en profil van Henk Helmantel en een snoezig meisje met een knuffel van Hinke Posthuma. Maar dan komen we bij Matthijs Röling en daar gebeurt dan toch iets dat meteen de aandacht gevangen houdt. Hij exposeert een aantal kinderportretten uit verschillende periodes in zijn schildersleven. Wat de meeste indruk maakt, is het dubbelportretje van zijn zoon Joris als peuter. Heel eenvoudig geschilderd, zo lijkt het. Maar trefzeker, liefdevol en met groot schilderplezier is dat portretje ontstaan. Een verbaasd kijkend jongetje. Wat doet pappa daar allemaal? Hij is het al gewend een vader te hebben die alles schildert wat los en vast zit. Maar nu zit hij daar zelf geduldig model te wezen. Tot ‘ie weer kan spelen.
Groninger Kinderportretten. Museum Stad Appingedam, Wijkstraat 25 in Appingedam. Open: di t/m vr 11-17, za en zo 13-17 uur. T/m 1 april 2013.